zabytki dolnego śląska

www.zabytkidolnegoslaska.com.pl

współpraca

Pałac w Kamieńcu koło Kłodzka jest budowlą znaną niewielu miłośnikom regionu. Eklektyczny obiekt pozostaje w cieniu swojego okazałego imiennika w Kamieńcu Ząbkowickim, ale na pewno jest wart bliższego poznania.

 

Pod koniec XVIII w. należał do rodu von Mutius. Wiadomo, że istniał tu folwark, jednak Zimmermann nie potwierdza istnienia pałacu lub dworu. Pałac, po raz pierwszy wymienia Knie, podając jednocześnie ówczesną właścicielkę majątku, którą jeszcze w r. 1855 była Konstancja Luiza Mobius, żona pastora. W 2 poł. XIX w. dobra pozostają w rękach baronowej Józefiny von Ohle und Adlerskron, córki Jana Alberta Maksymiliana Fryderyka von Ohle und Adlerskron z Godziszowej . Od niej zakupił je w 1881 r. baron Artur von Seherr-Thoss z domu Hochenfriedeberg. Do czasów II wojny światowej majątek pozostaje w posiadaniu tej rodziny. Po Arturze, w latach 20-tych XX w. nastąpił Joachim von Seherr-Thoss, który pozostał właścicielem folwarku do końca II Wojny Swiatowej. Zmarł w 1951r w Niemczech. Po II wojnie światowej majątek wraz z pałacem przeszedł na własność skarbu państwa polskiego i użytkowany był przez PGR. Do 2005r był zamieszkany przez pracowników PGR. W 2009 przechodzi w prywatne ręcę. W maju 2011 rozpoczyna się remont obiektu z przeznaczeniem na obiekt hotelowo-mieszkalny.

 


Analiza rzutu budowli pozwala stwierdzić, że była ona budowana w dwóch a może w trzech etapach. Pierwotna budowla powstała prawdopodobnie na przełomie XVIII i XIX w., miała regularny i symetryczny kształt z charakterystycznym dużym, kwadratowym salonem ogródkowym; odpowiadała dzisiejszemu skrzydłu południowemu. Obecny wygląd pałacu jest wynikiem przebudowy w 1883 r. (data w portalu), przeprowadzonej przez nowych właścicieli Seherr-Thossów. Dobudowano wtedy część północną, wraz z klatką schodową; funkcje fasady zaczęła pełnić elewacja wschodnia, w którą wstawiono portal z herbem. Najpóźniej powstałą częścią pałacu wydaje się być niewielka przybudówka północno-zachodnia.

 

Cały folwark składał się z wielu zabudowań rozmieszczonych prawdopodobnie na planie prostokąta. Do dzisiejszych czasów dotrwał pałac, stodoła i oficyna. Oficyna jest obecnie zamieszkana przez byłych pracowników PGR i pozostaje poza obrębem działki, na której stoi pałac. Stodoła należy do pałacu i wymaga gruntownego remontu. Jest obecnie zabezpieczona przed dalszą dewastacją. Jeszcze w latach 90-tych w parku przy pałacu znajdowała się kapliczka, którą PGR przeznaczył na skład paliw. Dziś pozostała po niej ruina. Jedna ze stodół należących do majątku spaliła się w latach 80-tych. Nie ma po niej śladu.

 

 

Pałac usytuowany jest na terenie dawnego folwarku, który znajduje się na południowo-zachodnim końcu wsi Kamieniec. Prowadzi do niego utwardzona droga wiejska. Budowla zajmuje południową część zespołu folwarcznego; za nią rozciąga się niewielki park a dalej pola uprawne. Przez tę drogę pałac sąsiaduje z dawną oficyną mieszkalną i zrujnowanym budynkiem gospodarczym. Inny budynek gospodarczy stanowi sąsiedztwo dla elewacji zachodniej. Przed elewacją znajduje się niewielki placyk, na którym krzyżują się utwardzone drogi, biegnące w kierunku wsi.


Pałac posiada 3 kondygnacje. Budowla złożona na rzucie litery L, wzbogaconym przez przybudówki i ryzalit. Analiza rzutu pozwala wyodrębnić przynajmniej 2 etapy budowy. Pierwotny pałac prezentował rzut wydłużonego prostokąta o osi podłużnej; regularny i symetryczny rzut urozmaicał obszerny prostokątny ryzalit środkowy, mieszczący duży kwadratowy salon. Został wzniesiony w 1780r, o czym świadczy kamień węgielny wmurowany w narożnik budynku a odsłonięty w trakcie remontu elewacji. W późniejszym etapie tj. ok 1883 r dobudowano 1,5-traktowe skrzydło wschodnie, do którego przeniesiono główną sień i reprezentacyjne wejście; w narożu, między korpusem i skrzydłem wzniesiono prostokątną klatkę schodową ze ściętym narożem, przyjmującą wewnątrz półkolisty kształt zamknięcia.


Dodatkowym elementem jest niewielka, prostokątna przybudówka umieszczona przy zachodniej elewacji skrzydła. Pałac o bryle zróżnicowanej i nieregularnej; w skrzydle wschodnim 3 kondygnacje, podpiwniczony, nakryty dachem trzyspadowym o ściętym wierzchołku, w skrzydle południowym - 2 kondygnacje z poddaszem, nakryty dachem mansardowym. Kubatura 3080 m3, powierzchnia pałacu 860 m2.

 

Bibliografia

Zimmermann, Beytrage zur Beschreibung...1789, Bd.9
J.G. Knie, Alph.-stat.-top.Uebersicht..., 1845
W.Wedekind, Geschichte der Graftschaft Glatz., Neurode 1855 s.676
Handbuch des Grundbesitzes in Deutsch. Reiche.1880;

 

aut. Katarzyna Hutna - Pałac Kamieniec